Loader Image

Lydia Chagoll (uit “De Standaard”)

uit De Standaard van 08/07/2020

Choreografe en cineaste Lydia Chagoll overleden

Choreografe, auteur en cineaste Lydia Chagoll is op 23 juni in Overijse een natuurlijke dood gestorven. Chagoll overleefde de nazi’s, de Jappenkampen en wijdde haar leven aan de kunst en het verzet tegen onderdrukking en dictatuur.

Lydia Chagoll is geboren als Lydia Aldewereld, de jongste dochter van een Nederlands-Joods gezin. Ze werd Lydia Chagoll in 1951, toen ze haar eerste recital danste. ‘Ik had een Pools-Joodse danseres gezien, een soliste, Chaja Goldstein’, verklaarde Chagoll in een interview met De Standaard. ‘Ik zei: als ik ooit danseres word, neem ik van haar voornaam de cha en van haar achternaam de goll als eerbetoon.’

In tegenstelling tot een groot deel van haar familie ontsnapte de Joodse Lydia Chagoll als kind aan de nazi’s. Maar na een vlucht door Frankrijk, Spanje, Portugal, Mozambique en Zuid-Afrika kwam ze in de Jappenkampen op Nederlands-Indië terecht.

Lydia Chagoll behaalde het getuigschrift van Germaanse filologie aan de Vrije Universiteit van Brussel en studeerde daarna dans aan de Ecole Supérieure d’Etudes Chorégraphiques (Esec) in Parijs. Later zou ze nog studies aanvatten in klassieke en moderne danskunst, zowel in België als in Nederland, Frankrijk, Duitsland en Amerika.

Van 1948 tot 1973 was Chagoll actief als ballerina, choreografe en klassieke danspedagoge. Ze richte haar eigen groep ‘Ballet Lydia Chagoll’ op, een rondreizend beroepsballetgezelschap met specifieke programma’s voor volwassenen, voor adolescenten en voor kinderen. Als danseres en choreografe was ze onder meer werkzaam voor de Opera van Brussel, de KVS, de BRT, de RTBF en verschillende buitenlandse tv-stations.

Duo Buyens-Chagoll

Vanaf de jaren zestig werd ze actief als auteur en schreef ze onder meer over ballet, kindermishandeling en de Tweede Wereldoorlog. Ze schreef onder andere ‘In naam van de Führer’ (EPO, 1992) – ‘Buigen in jappenkampen’ – ‘Hirohito, keizer van Japan. Een vergeten oorlogsmisdadiger? ‘ – ‘Voor een glimlach van een kind’ en ‘Het toekomstige verleden jaar’ (EPO, 1998).

In de jaren zeventig wordt ze actief als cineaste. Ze leert de knepen van het vak van haar levensgezel, de geëngageerde cineast Frans Buyens. Hij was 31 jaar lang haar partner én werkcompganon. Ze maakten samen de taboedoorbrekende film Minder dood dan de anderen met Dora Van der Groen en Senne Rouffaer. Het duo Buyens-Chagoll stond in artistieke kringen als de siamese tweeling bekend, de één werd nooit zonder de ander genoemd.

Choreografe en cineaste Lydia Chagoll overleden

Haar filmdocumentaires ‘In naam van de Führer’ (een documentaire over kinderen onder het naziregime) en ‘Voor een glimlach van een kind’ ontvingen meerdere prijzen. In 1999 werd ze doctor honoris causa aan de VUB voor haar sociale inzet, onder meer voor kinderrechten.

Op haar 83ste maakte Chagoll nog een ophefmakende documentaire over de zigeunervervolging, ‘Ma Bister’. Dat was niet haar laatste werk. In januari 2018 kwam haar film ‘Felix Nussbaum, schilder’ uit. ‘Die man is totaal vergeten na de oorlog’, zei ze daarover in De Standaard. ‘Op de biografie Orgelman van Mark Schaevers na. Hij moet even bekend worden als Van Gogh of Picasso. Zijn werk is van dezelfde waarde.’

Dichter Koen Stassijns zei over haar: ‘Lydia Chagoll geeft mensen die gekweld worden door onrecht een stem, en op die manier ook een waardigheid.’ Ze is begraven in Temse aan de zijde van haar levensgezel.

(uit De Standaard van 08/07/2020)


Andere bronnen:
– Lydia Chagoll in Wanderlust (Canvas, 16/04/2020)
– Lydia Chagoll in Winteruur (Canvas, 24/03/2020)
– Lydia Chagoll en Luanda Casella: ‘Niets is rationeler dan empathie’ (MO, 15/12/2018)
– Je bent niks, je bent alleen iets tegenover een ander (De Standaard, 25/11/2017)
– Ze noemen me een Joodse antisemiet (De Standaard, 02/08/2014)
– Lydia Chagoll: De lijdensweg van de Roma is nauwelijks gekend (MO, 04/04/2014)


 

NL